Różnice między raportem a PIT-8C od Exante

Rozbieżność wynika z różnego kursu NBP użytego do przeliczenia kosztów nabycia (ceny zakupu) na PLN.

Przychód ze sprzedaży jest przeliczany identycznie w obu systemach. Różnica dotyczy wyłącznie kosztów nabycia: w pierwotnych PIT-8C Exante przeliczało cenę zakupu po kursie z dnia sprzedaży (jeden kurs dla całej transakcji), a PodatekGiełdowy.pl po kursie z dnia zakupu (osobny kurs dla każdej strony). Od 2026 roku Exante wystawia korekty przeliczane bliżej kursu z dnia zawarcia transakcji (patrz sekcja Korekta Exante 2026).

Gdy złoty umacnia się w stosunku do dolara (jak miało to miejsce w latach 2023-2025, kiedy kurs USD spadł z ok. 4,0 do ok. 3,7), metoda z kursem z dnia sprzedaży daje niższe koszty nabycia w PLN. W efekcie PIT-8C od Exante może wykazywać wyższy dochód niż nasz raport.

Wyobraź sobie, że w lipcu 2023 kupiłeś akcje za 10 000 dolarów. Dolar kosztował wtedy 3,95 zł, więc Twój realny wydatek to 39 500 zł. Tyle faktycznie zapłaciłeś.

Dwa lata później sprzedajesz te akcje za 12 000 dolarów. Dolar kosztuje teraz 3,70 zł. Dostajesz 44 400 zł.

Ile zarobiłeś? To zależy od tego, jak policzysz koszty:

• Nasza metoda: koszt = 10 000 × 3,95 = 39 500 zł. Dochód = 44 400 − 39 500 = 4 900 zł. Podatek: 931 zł.
• Metoda Exante: koszt = 10 000 × 3,70 = 37 000 zł. Dochód = 44 400 − 37 000 = 7 400 zł. Podatek: 1 406 zł.

Różnica: 475 zł w podatku. Metoda z kursem z dnia sprzedaży przelicza zakup po bieżącym (niższym) kursie, co daje niższe koszty w PLN i wyższy dochód do opodatkowania.

Im dłużej trzymasz akcje i im bardziej zmienił się kurs, tym większa różnica. Przy portfelu 200-500 tys. zł różnica w podatku może wynieść kilka tysięcy złotych.

Zasady przeliczania przychodów i kosztów w walutach obcych reguluje art. 11a ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (ustawa o PIT):

Przychody w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego walut obcych ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień uzyskania przychodu.

Analogiczna zasada dotyczy kosztów uzyskania przychodu, zgodnie z art. 11a ust. 2:

Koszty poniesione w walutach obcych przelicza się na złote według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski z ostatniego dnia roboczego poprzedzającego dzień poniesienia kosztu.

Kluczowe jest sformułowanie „dzień poniesienia kosztu". Koszt nabycia akcji ponoszony jest w dniu zakupu (a dokładniej w dniu rozliczenia transakcji, tzw. settlement date). Dlatego kurs NBP powinien pochodzić z dnia poprzedzającego datę zakupu, a nie sprzedaży.

Inwestor kupił 100 akcji za 10 000 USD w lipcu 2023 i sprzedał je za 12 000 USD w czerwcu 2025.

W tym przykładzie metoda Exante daje o 2 500 PLN wyższy dochód i o 475 PLN wyższy podatek. Różnica rośnie proporcjonalnie do wartości portfela i zmienności kursu walutowego.

W kwietniu 2026, po serii zgłoszeń od użytkowników Exante, przeprowadziliśmy systematyczną analizę porównawczą. Zbadaliśmy 5 niezależnych przypadków z sezonu podatkowego 2025, obejmujących portfele o wartości od kilkudziesięciu do ponad pięciuset tysięcy złotych.

Metodologia

Każdy przypadek przeanalizowaliśmy dwukrotnie: najpierw przy użyciu standardowej metody (kurs z dnia zakupu, zgodnej z art. 11a), a następnie z użyciem metody Exante (kurs z dnia sprzedaży). Porównaliśmy wyniki obu metod z kwotami na PIT-8C od brokera.

Przypadek referencyjny

Najdokładniejsze porównanie udało się przeprowadzić dla użytkownika, który przesłał kompletne dane (pełna historia transakcji od otwarcia konta) oraz podał dokładne kwoty z PIT-8C od Exante. Wyniki dla roku podatkowego 2025:

Co potwierdza analiza

• Przychody zgadzają się co do groszy (0,36 zł różnicy na 218 tys. zł). Obie metody przeliczają sprzedaż identycznie, co potwierdza, że dane wejściowe są takie same.
• Koszty policzone metodą Exante (kurs z dnia sprzedaży) różnią się od PIT-8C o ok. 165 zł (0,09%). Resztkowa różnica wynika z zaokrągleń: Exante zaokrągla do pełnych złotych na poziomie poszczególnych pozycji.
• Koszty w metodzie standardowej (kurs z dnia zakupu) są wyższe o ponad 13 000 zł (7,3%) od kosztów na pierwotnym PIT-8C. Wynika to z zastosowania historycznie wyższego kursu z dnia zakupu.
• We wszystkich 5 przypadkach metoda z kursem z dnia sprzedaży zbliżała wyniki do pierwotnego PIT-8C. W każdym przypadku różnica szła w tym samym kierunku: dawała niższe koszty i wyższy dochód.

Na jednym z analizowanych portfeli (wartość ok. 220 tys. zł) różnica w kosztach wyniosła ponad 13 000 zł, co przełożyło się na ok. 2 500 zł wyższy podatek metodą Exante. Na większych portfelach (powyżej 500 tys. zł) różnice były proporcjonalnie większe.

W 2026 roku, po zgłoszeniach od inwestorów, Exante zaczęło wystawiać korekty PIT-8C. Skorygowane dokumenty przeliczają koszty nabycia bliżej kursu z dnia zawarcia transakcji (tzw. trade-date), zamiast wcześniejszego kursu z dnia sprzedaży. To zbliża metodę Exante do zasady z art. 11a ustawy o PIT.

Z naszych obserwacji wynika, że metoda przeliczeń w korektach bywa różna między kontami i mogła się zmieniać w czasie. Dlatego nie gwarantujemy, że nasz raport co do grosza pokryje się z każdą korektą PIT-8C. Jeśli Twój dokument nadal wygląda na policzony starą metodą lub budzi wątpliwości, skontaktuj się bezpośrednio z Exante i poproś o korektę.

Nasz raport domyślnie stosuje cykl rozliczenia D+2 (data rozliczenia transakcji). Skorygowane PIT-8C od Exante bliższe są dacie zawarcia transakcji. Aby zbliżyć oba wyniki:

1. Przejdź do Ustawienia → Ustawienia podatkowe.
2. W sekcji Cykl rozliczenia transakcji wybierz D+0, Data zawarcia transakcji.
3. Zapisz ustawienia i poczekaj na przeliczenie raportu.
4. Porównaj kwoty przychodu i kosztów ze skorygowanym PIT-8C od Exante.
5. Jeśli chcesz rozliczyć się metodą domyślną, wróć do cyklu D+2 i zapisz ponownie. Cykl, który zostawisz zapisany, będzie użyty w Twoim raporcie do PIT-38.

Jeśli mimo zmiany cyklu przychody nadal różnią się od PIT-8C, sprawdź, czy przesłałeś pełną historię transakcji od momentu otwarcia konta. Brakujące dane o zakupach powodują, że sprzedaże traktowane są jako otwarte krótkie pozycje i nie pojawiają się w podsumowaniu.